Programma Waterkeringen

Totaal Programma Waterkeringen

Overzicht prestaties programma Waterkeringen

Voor de waterveiligheidsopgave staat het inrichten van de waterveiligheidsketen (wettelijke beoordeling - zorgplicht (beheer en onderhoud) - versterkingsopgave Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP)) centraal. De eerste ronde van de wettelijke beoordeling van de primaire waterkeringen is, dankzij forse inhuur van capaciteit en extra inzet van eigen medewerkers, tijdig afgerond. De laatste beoordelingen liggen momenteel ter beoordeling bij ILT. In totaal zijn 114 km van de 425 km primaire waterkeringen en 6 inliggende kunstwerken afgekeurd (voldoen niet aan de ondergrens). In het vierde kwartaal van 2022 zal aan de hand van de uitkomsten een nadere inschatting en ruwe planning worden gemaakt voor het vervolgtraject, om te komen tot het programma voor de dijkversterkingsprojecten in het kader van het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) die tot 2050 moeten worden uitgevoerd. De uitvoeringsfase van het HWBP-project Hansweert is inmiddels gestart en de hiervoor benodigde subsidie is toegekend. De verkenningsfase St. Annaland is afgerond. Gestart wordt met planstudie fase?
De beoordeling van de regionale waterkeringen en inliggende kunstwerken zal in overleg met de provincie nader worden ingepland. 
De implementatie van de zorgplicht stagneert als gevolg van capaciteitsproblemen. De scores voor het voldoen aan de inrichtingseisen (90%) en uitvoeringseisen van de zorgplicht (84%) zijn niet gewijzigd ten opzichte van mei 2022. 
Door  capaciteitsproblemen wordt voorbereiding en realisatie groot onderhoud van objecten opnieuw uitgesteld. Daarnaast worden we in toenemende mate geconfronteerd met vraagstukken rond schadeherstel, onderhoud en renovatie van objecten die niet direct van belang zijn voor de waterveiligheid. Zo zijn er problemen bij kadeconstructies (zoals Julianahaven in Yerseke en Kaai 85 in Hansweert) en diverse cultuurhistorische (niet waterkerende) objecten zoals Kazematten Vlissingen, Zuiderhoofd Westkapelle en Haven Waarde. Gezien de beperkte beschikbaarheid van capaciteit en financiële middelen zullen nog dit jaar ingrijpende keuzes moeten worden gemaakt.

Programma Groen (Op schema van gestelde doel) Oranje (>80 en <100 procent op schema van gestelde doel) Rood (<80 procent op schema van gestelde doel) Grijs (geen prognose te geven op dit moment)
Waterkeringen 1 2 0 1
Prestaties met afwijkingen De organisatie voldoet aan de inrichtingseisen van de Zorgplicht op de primaire waterkeringen (%) 560 km regionale waterkeringen, inclusief kunstwerken, is beoordeeld o.b.v. de nieuwe provinciale veiligheidsnormering (%)
De organisatie voldoet aan de uitvoeringseisen van de Zorgplicht op de primaire waterkeringen (%)

Exploitatiekosten programma Waterkeringen

Kosten- en opbrengstsoorten Begroting 2022, inclusief begrotingswijzigingen Prognose 2022 Afwijking
Externe kosten € 7.303.000 € 7.499.000 € -196.000
Externe opbrengsten € -493.000 € -537.000 € 44.000
Personeelskosten € 4.197.000 € 4.036.000 € 161.000
Rente en afschrijving € 481.000 € 563.000 € -82.000
Netto kosten programma waterkeringen € 11.488.000 € 11.561.000 € -73.000

Toelichting programma Waterkeringen externe kosten & opbrengsten

Het programma Waterkeringen laat ten opzichte van de gewijzigde begroting een stijging van de externe kosten en opbrengsten zien van € 152.000,-.  Dit is uitgesplitst in een stijging van de kosten van € 196.000,- en hogere opbrengsten van € 44.000,-.

In deze prognoses is rekening gehouden met de 2e en 3e begrotingswijziging 2022 waarbij de begroting is verhoogd met een bedrag van in totaal 3,7 mln. om de prijsstijgingen op te vangen. Door deze begrotingswijzigingen kan het reguliere onderhoud/beheerkosten, in lijn met de opvatting van de Algemene Vergadering, zoveel mogelijk worden uitgevoerd. Voor het programma Waterkeringen betekent dit een verhoging van € 184.000,- via de 3e begrotingswijziging.

Zoals in de vorige monitor ook al aangegeven is er voor onderzoek naar verkitting (aan elkaar kleven van gronddeeltjes) in de thermisch gereinigde grond die bij Perkpolder is aangebracht € 125.000 opgenomen. Verkitting is ongewenst voor de stabiliteit van de dijk. De risico's voor de stabiliteit worden nader uitgewerkt. 

Van de Unie van Waterschappen is een nieuwe raming ontvangen voor de solidariteitsbijdrage 2022 aan het Hoogwaterbeschermingsprogramma HWBP (3,7mln wordt nu 3,9mln). De bijdrage voor 2022 valt dus € 200.000,- hoger uit.

Daarnaast is de verwachting dat de kosten voor het onderhouden van gras en drainages € 48.000 lager zullen zijn omdat er minder gemaaid is door het droge weer en waren er minder reparaties nodig aan dijktrappen en opritten waardoor deze kosten op dit moment € 101.000 lager zijn dan begroot. 

Bij de opbrengsten is er een voordeel van € 44.000 door de ontvangst van een schadevergoeding voor schade aan paalhoofden uit 2021.

Toelichting exploitatiekosten programma Waterkeringen risico's en ontwikkelingen

In de prognoses van de bestuursmonitor zijn vooralsnog geen prijsstijgingen opgenomen voor niet-beïnvloedbare kosten (actuele prijsstijgingen en marktontwikkelingen). 

Door niet ingevulde vacatures en langdurig zieken worden diverse werkzaamheden (planvorming groot onderhoud, analyse van inspecties van kunstwerken, uitvoering van onderzoeken) vooruit geschoven. Dit zorgt ervoor, in combinatie met de veroudering van het areaal, dat de staat van onderhoud en daarmee ook de bedrijfszekerheid van assets verslechtert en de risico's op uitval en hogere herstelkosten substantieel toeneemt.

Door extra inzet van eigen personeel en inhuur van extra capaciteit is de WBI-toetsing (Wettelijk Instrumentarium voor de Beoordeling van de veiligheid van primaire waterkeringen) tijdig afgerond. De laatste normtrajecten liggen momenteel bij ILT ter goedkeuring. De doelstelling van 100% gereed in 2022 wordt hiermee behaald. Omdat ruim een kwart van de beoordeelde waterkeringen en diverse inliggende kunstwerken niet voldoen aan de veiligheidsnormen, staat het waterschap voor een grote versterkingsopgave. Hiermee is naar schatting een bedrag van minstens 1,5 miljard gemoeid. In het najaar van 2022 wordt een plan van aanpak opgesteld voor de verdere analyse van de resultaten en de planning/programmering van de (voorbereiding van) de versterkingsopgave. Hierdoor zal ook meer inzicht ontstaan in de benodigde capaciteitsinzet voor de  komende jaren.

Toelichting personeelslasten programma Waterkeringen

Per saldo is er een voordelige prognose  van € 161.000. Dit ontstaat door openstaande vacatures, hiertegenover staan extra kosten voor inhuur. 
De 7,5 fte vacatureruimte binnen het Hoogwaterbeschermingsprogramma HWBP is nog niet ingevuld. Pas wanneer het totaalbeeld inzichtelijk is, wanneer welke capaciteit nodig is voor programmering (als vervolgstap op de wettelijke beoordeling) en realisatie, kan worden besloten waar de inzet van deze 7,5 fte het meest effectief is. 

Toelichting personeelslasten programma Waterkeringen risico's en ontwikkelingen

Voor alle afdelingen geldt dat vacatures langer open staan dan gebruikelijk.  Binnen waterkeringen zijn twee vacatures niet eerder opengesteld, omdat vacatures vanaf schaal 10 tijdelijk niet werden ingevuld vanwege de reorganisatie.  Daarnaast blijkt het voor veel vacatures moeilijk om geschikte kandidaten te vinden vanwege de krapte op de arbeidsmarkt. Dit zorgt ervoor dat de salariskosten lager uitvallen dan begroot en dat geldt ook voor de te activeren kosten.  Het niet invullen van vacatures zorgt er in combinatie met het hoge ziekteverzuim voor dat meer inhuur noodzakelijk is dan begroot.

Toelichting rente en afschrijving programma Waterkeringen

De stijging van de kapitaallasten wordt veroorzaakt door enkele projecten die inmiddels voor 75% zijn afgerond en dus worden afgeschreven. Bij het opstellen van  de Programmabegroting 2022 was dit nog niet voorzien. Hiernaast is er sprake van wat hogere boekwaardes, waardoor de kapitaallast stijgt (zoals bij HWBP Hansweert).

Afwijkingen waarover besluitvorming door de AV dient plaats te vinden

Investeringen Programma Waterkeringen

Begroting Prognose Besteed
Bruto € 17.022.000 € 32.399.409
Netto € 3.316.000 € 3.998.754 € 5.167.000

Toelichting investeringen programma Waterkeringen

Algemeen:
De geplande bestedingen voor de investeringen 2022 in het programma waterkeringen komen € 683.000 hoger uit. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door HWBP project Hansweert. In de begroting 2022 was rekening gehouden met de bestedingsprognoses uit de voorlopige kostenraming van eind 2021. De prognoses zijn nu geactualiseerd op basis van de definitieve kostenraming behorend bij het AV-kredietvoorstel van 7 september 2022.

De uitvoering en voorbereidingen voor de projecten t.b.v. aanlegvoorzieningen Veerse meer (PRJ1440) lopen volgens planning. Omdat deze projecten tijdig zijn opgestart ontstaat er ruimte om bepaalde werkzaamheden te combineren en eventuele (voorbereidende) onderzoeken tijdig (o.a. al voor 2023 en 2024) op te starten.

Het uitvoeren van groot onderhoud aan de Muur van Altena (PRJ1513) in Vlissingen is dit voorjaar gestart. De werkzaamheden van de eerste fase 1 zullen voor aanvang van het stormseizoen worden afgerond. Start fase 2 (incl. afronding) staat gepland na het stormseizoen in 2023. Naar verwachting zullen de werkzaamheden in 2023 worden afgerond.

Door het ontbreken van een Maintenance Engineer (sinds maart 2022) loopt het project planvorming keersluis Zierikzee (PRJ1530) vertraging op.  De resultaten van inspecties van kunstwerken in onze waterkeringen kunnen op dit moment niet worden geanalyseerd. Hierdoor is het niet duidelijk welke reparaties noodzakelijk zijn en welke kosten hiermee gepaard gaan. De nieuw aan te stellen Maintenance Engineer zal deze acties als eerste moeten oppakken i.v.m. mogelijke veiligheidsrisico's. Planvorming voor groot onderhoud van meerdere objecten en diverse onderzoeken zijn vanwege de  structurele capaciteitsproblemen nu doorgeschoven naar 2024.

Ontwikkelingen, risico's en kansen:

Ontwikkelingen:

Op termijn krijgen we te maken met groot onderhoud (o.a. stalen damwanden en afsluitbare kunstwerken). Het is belangrijk om tijdig de omvang en de scope helder te hebben en vroegtijdig te beginnen met deze projecten.

Risico's:

Wat betreft het groot onderhoud aan de Muur van Altena kan het zijn dat eventuele schades pas aan het licht komen tijdens de uitvoering (omdat deze vooraf visueel niet zichtbaar waren en niet geïnventariseerd konden worden). Tijdens de stop tijdens het stormseizoen wordt een tussentijdse balans opgemaakt waar we staan met dit project, incl. een eventuele herziene prognose voor fase 2 (na het stormseizoen).

Kansen:

Door tijdig te beginnen met de voorbereidingen t.b.v. aanlegvoorzieningen Veerse Meer ontstaan er mogelijkheden om bepaalde werkzaamheden/onderzoeken te combineren. Dit betekent ook dat er eerder inzage is in de conditionering op de betreffende locaties (b.v. over de opbouw en de kwaliteit van de grond/bagger).

 

HWBP-projecten:
Twee IPM-teams (Integraal Project Management) zijn nu bezig met de voorbereiding van 2 HWBP-projecten (Hoogwater Beschermings Programma), projecten Hansweert en Sint Annaland. Een derde team is aan de slag gegaan met de volgende nieuwe HWBP-projecten. Er wordt gekeken welke adviseursrollen (7,5 fte in 2022 e.v.) geworven moeten worden. 
Voor het HWBP-project Hansweert is de subsidieaanvraag ingediend voor de realisatiefase. Op basis van de beschikking is benodigde uitvoeringskrediet op 7 september door de AV verleend.

risico's HWBP-projecten:
Binnen project PRJ1013H (HWBP Hansweert) spelen met name de volgende risico's een belangrijke rol : 
1. Bodemkwaliteitskaart is nog niet vastgesteld
2. Kabels en leidingen zijn wellicht niet tijdig verlegd 
3. Mogelijke beroepsprocedures Projectplan Waterwet
4. Nog niet alle gronden minnelijk in handen

 

Afwijkingen in krediet en/of planning waarover besluitvorming door de AV dient plaats te vinden:

PRJ1530 Planvorming keersluis Zierikzee: de geplande datum voor technische afronding verschuiven van 2022-12 naar 2024-12.                                                                                                                                                                        Door het ontbreken van een maintenance engineer (sinds Maart 2022) lopen de analyses van inspecties vertraging op waardoor de planvorming voor groot onderhoud is doorgeschoven naar 2024.

PRJ1176C Aanpassing getijdenduiker: de geplande datum voor technische afronding  van dit project verschuiven van 2022-07 naar 2023-12.                                                                                                                                                In de aanvraag voor het uitvoeringskrediet van Fase 1 was de geplande datum technische afronding 2022-07. Inmiddels is deze fase afgerond en is in de AV-vergadering van 5 oktober 2022 het kredietvoorstel voor fase 2 voorgelegd waarin de plandatum voor technische afronding wordt verschoven naar 2023-12. 

 

Prestatieboom Waterveiligheid

Strategisch effect Waterveiligheid

Tactische doelstellingen Waterveiligheid

Wat willen we bereiken?

Primaire keringen op orde brengen

Omschrijving (toelichting)

Voor het waterschap is en blijft de waterveiligheid prioriteit nummer 1.

Eind 2022 zijn alle primaire waterkeringen voorzien van een veiligheidsoordeel op basis van de nieuwe wettelijke veiligheidsnorm.

We zorgen ervoor dat in 2050 alle primaire waterkeringen en kunstwerken aan de wettelijke norm voldoen.

We hebben er aandacht voor dat de toekomstige waterveiligheidsopgave betaalbaar blijft voor de Zeeuw. Het nationale belang van waterveiligheid vraagt om een eerlijke verdeling van de kosten over de inwoners van Nederland.

We zetten de strategische samenwerking in de Projectorganisatie Waterveiligheid (POW) voort en werken aan het landelijke Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) samen met andere waterschappen en Rijkswaterstaat.

 

Kwaliteit (indicator)

G

Kwaliteit (toelichting)

424 km primaire waterkeringen, inclusief kunstwerken, is beoordeeld o.b.v. de wettelijke veiligheidsnormering (%)

In 2050 moeten alle primaire waterkeringen aan de wettelijke normen voldoen. Om dit te halen moeten eind 2022 alle primaire waterkeringen, inclusief de kunstwerken beoordeeld zijn op basis van het wettelijke beoordelingsinstrumentarium.

Onderstaande prestatie heeft een Groen stoplicht

De laatste beoordelingsrapportage is op 4 augustus 2022 verzonden aan de Inspectie voor Leefomgeving en Transport (ILT). Hiermee is de beoordeling van de 25 normtrajecten voltooid. 

Periode Doelstelling 31-12 Realisatie mei Realisatie september Realisatie vorig jaar
2022 100 70,5 100 61

Zo gaan we dat doen

Primaire keringen in stand houden

Omschrijving (toelichting)

We voldoen aan het wettelijk kader zorgplicht en daarmee zijn we aantoonbaar continu in control op onze kerntaak waterveiligheid.

Kwaliteit (indicator)

O

Kwaliteit (toelichting)

De organisatie voldoet aan de inrichtingseisen van de Zorgplicht op de primaire waterkeringen (%)

Het waterschap is verplicht alle primaire waterkeringen in goede staat van onderhoud te brengen en te houden. De eisen die hier aan worden gesteld komen tot uiting in de Zorgplicht op de primaire waterkeringen. Onze ambitie is om eind 2021 te voldoen aan het wettelijk kader Zorgplicht. Daarmee zijn we aantoonbaar in control op onze kerntaak waterveiligheid.

Onderstaande prestatie heeft een Oranje stoplicht

7 van de 12 zorgplichtactiviteiten van de inrichting voldoen nog niet geheel aan bij de beoogde voortgang in de strategienota. 11 van de 12 zorgplichtactiviteiten van de uitvoer voldoen nog niet geheel aan de beoogde voortgang in de strategienota. De zorgplichtactiviteiten calamiteitenzorg en toezicht en handhaving scoren matig.  Het aantal aanvragen van de vergunningen voor waterkeringen ligt in Zeeland hoog. Dit betekent een behoorlijke werkdruk op het vlak van Vergunningverlening, toezicht en handhaving. Ook op het gebied van crisisbeheersing is een toename van werk te zien,  de droogte, coronacrisis en de dreiging van cyberaanvallen hebben een behoorlijke impact op de benodigde bezetting van het crisisteam.   De laatste verbeterpunten komen moeilijk tot uitvoer, doordat de formatie niet op orde is. Binnen het team calamiteitenzorg en crisisbeheersing is een beleidsmedewerker gestart, hij zal een aantal openstaande punten op het gebied van inrichting van de calamiteitenzorg oppakken.  Ook bij de afdeling vergunningverlening, toezicht en handhaving start binnenkort een beleidsmedewerker, zodat er meer ruimte komt om tot verbeteringen over te gaan. Verschillende acties zijn in gang gezet, de resultaten hiervan en daarmee de veranderingen in de percentages zullen op zijn vroegst begin 2023 zichtbaar zijn.

 

Periode Doelstelling 31-12 Realisatie mei Realisatie september Realisatie vorig jaar
2022 100 90 90 89

De organisatie voldoet aan de uitvoeringseisen van de Zorgplicht op de primaire waterkeringen (%)

Het waterschap is verplicht alle primaire waterkeringen in goede staat van onderhoud te brengen en te houden. De eisen die hier aan worden gesteld komen tot uiting in de Zorgplicht op de primaire waterkeringen. Onze ambitie is om eind 2021 te voldoen aan het wettelijk kader Zorgplicht. Daarmee zijn we aantoonbaar in control op onze kerntaak waterveiligheid.

Onderstaande prestatie heeft een Oranje stoplicht

7 van de 12 zorgplichtactiviteiten van de inrichting voldoen nog niet geheel aan bij de beoogde voortgang in de strategienota. 11 van de 12 zorgplichtactiviteiten van de uitvoer voldoen nog niet geheel aan de beoogde voortgang in de strategienota. De zorgplichtactiviteiten calamiteitenzorg en toezicht en handhaving scoren matig.  Het aantal aanvragen van de vergunningen voor waterkeringen ligt in Zeeland hoog. Dit betekent een behoorlijke werkdruk op het vlak van Vergunningverlening, toezicht en handhaving. Ook op het gebied van crisisbeheersing is een toename van werk te zien,  de droogte, coronacrisis en de dreiging van cyberaanvallen hebben een behoorlijke impact op de benodigde bezetting van het crisisteam.   De laatste verbeterpunten komen moeilijk tot uitvoer, doordat de formatie niet op orde is. Binnen het team calamiteitenzorg en crisisbeheersing is een beleidsmedewerker gestart, hij zal een aantal openstaande punten op het gebied van inrichting van de calamiteitenzorg oppakken.  Ook bij de afdeling vergunningverlening, toezicht en handhaving start binnenkort een beleidsmedewerker, zodat er meer ruimte komt om tot verbeteringen over te gaan. Verschillende acties zijn in gang gezet, de resultaten hiervan en daarmee de veranderingen in de percentages zullen op zijn vroegst begin 2023 zichtbaar zijn.

Periode Doelstelling 31-12 Realisatie mei Realisatie september Realisatie vorig jaar
2022 100 84 84 82

Zo gaan we dat doen

Regionale waterkeringen en noodvoorzieningen op orde brengen/houden

Omschrijving (toelichting)

We leveren actieve inbreng voor de herziening van de normen voor het stelsel voor de regionale waterkeringen, zodat de Provincie Zeeland in 2020 de normen kan vaststellen.

We starten met het inspecteren van de regionale keringen en brengen in beeld wat nodig is om aan de nieuwe normen te voldoen.

Kwaliteit (indicator)

--

Kwaliteit (toelichting)

560 km regionale waterkeringen, inclusief kunstwerken, is beoordeeld o.b.v. de nieuwe provinciale veiligheidsnormering (%)

De doelstelling is dat in 2050 de regionale waterkeringen en kunstwerken aan de nieuwe normen voldoen. Er geldt nog geen wettelijke Zorgplicht op de regionale keringen. Het is wel voorzien dat de verplichting er op termijn zal komen. Na de implementatie van de zorgplicht primaire waterkeringen zal daarom een start worden gemaakt met de implementatie van de zorgplicht op de regionale keringen.

Onderstaande prestatie heeft een Grijs stoplicht

Met de provincie is afgesproken dat de toetsing van de regionale waterkeringen na de WBI-toetsing van de primaire waterkeringen wordt opgepakt. De ontwikkeling van de toetsingsmethode vind vooraf in overleg met de provincie plaats conform het waterschapsbeheerprogramma in 2023.

 

Periode Doelstelling 31-12 Realisatie mei Realisatie september Realisatie vorig jaar
2022 0 0 0 0

Prestatieboom Omgeving

Strategisch effect Omgeving

Tactische doelstellingen Omgeving