Programma Watersystemen

Totaal Programma Watersystemen

Overzicht prestaties programma Watersystemen

Binnen het waterschap wordt in de driehoek prestatie, financiën en formatie/capaciteit gezocht naar de onderlinge afstemming. Primair aandachtspunt zit op het onderdeel capaciteit, waardoor verschillende prestaties onder druk komen te staan. Het gaat hierbij om een combinatie structureel tekort (muskusrattenbestrijding, ), langdurig ziekteverzuim (grondwater en modelering), vertrek (investeringen, toetsen plannen derden) of interne doorstroming van medewerkers (zoetwater en informatiemanagement), waarbij werven van nieuwe medewerkers in een gespannen arbeidsmarkt moeizaam verloopt of niet lukt (emissies). Aan de andere kant zien we toenemende vraag en verwachtingen vanuit externe partijen om als waterschap een actieve rol te pakken in samenwerkingsverbanden op vaak meer complexe integrale en gebiedsgerichte vraagstukken. De afnemende effectieve capaciteit in combinatie met toenemende werkzaamheden geven aanleiding tot toenemende werkdruk bij de medewerkers in combinatie met hogere risico's op het niet behalen behalen van prestaties. De verwachting is dat een groot deel van deze vacatures kan worden ingevuld doordat we andere wervingsstrategieën toe gaan passen, en doordat we vanuit de processen en prestaties nu duidelijkere functieomschrijvingen/vacatureteksten/formatieplaatje (RTB's) kunnen gaan opstellen samen met een gespecialiseerde recruiter.

Programma Groen Oranje Rood
Watersystemen 8 0 4
Prestaties met afwijkingen KRW-waterlichamen voldoen aan de doelen voor ecologische waterkwaliteit voor macrophyten (%)
KRW-waterlichamen voldoen aan de doelen voor ecologische waterkwaliteit voor fytoplankton (%)
KRW-waterlichamen voldoen aan de normen voor de chemische waterkwaliteit (%)
Het gebied heeft een actueel vastgesteld peilbesluit (%)

Exploitatiekosten programma Watersystemen

Kosten- en opbrengstsoorten Begroting 2021, inclusief begrotingswijzigingen Prognose 2021 Afwijking
Externe kosten € 14.078.000 € 14.935.998 € -857.998
Externe opbrengsten € -128.000 € -127.616 € -384
Personeelskosten € 8.712.000 € 8.196.000 € 516.000
Rente en afschrijving € 8.147.000 € 8.377.000 € -230.000
Netto kosten programma Watersystemen € 30.809.000 € 31.381.382 € -572.382

Toelichting exploitatiekosten programma Watersystemen

Externe kosten:

De prognose van de externe kosten is t.o.v. de begroting €857.998 hoger. Dit wordt met name verklaard door:

-Hogere kosten nieuwe aanbesteding maaien (€296.000)

- Diverse onderhoudskosten (per saldo €239.000)

- Incidenteel hogere verwerkingskosten van grond uit het gronddepot door nieuwe eisen van de RUD (Regionale Uitvoerings Dienst) vanwege de PFAS-problematiek (€207.000)

- Hogere kosten elektriciteit (€168.000) op basis van de laatste prognoses

- Extra bemonsteringskosten PFAS (€35.000) en vervroegd uitvoeren onderzoek kwaliteit bagger (€100.000).

-Lagere kosten door vervallen onderzoeken monitoring waterkwaliteit en onderzoek/projecten m.b.t. aanpak emissies (-€82.000). 

Externe opbrengsten

-

Risico’s en ontwikkelingen

Als gevolg van het moeten doorschuiven van investeringsprojecten blijven installaties langer in gebruik. Hierdoor neemt het risico op hogere kosten voor onderhoud en/of het risico op storingen/calamiteiten toe. Voor zowel het extra beschikbaar gestelde budget voor onze zoetwaterdoelen (€260.000) als de projecten Leader (cofinanciering van initiatieven die bijdragen aan onze doelen, totaal maximaal €125.000) is er een risico dat we deze budgetten niet gaan uitgeven. Dit is op dit moment echter nog onvoldoende concreet te maken.

Personeelslasten

Er is een voordeel ontstaan doordat bij de afdeling Water een aantal vacatures nog niet zijn ingevuld. Deze vacatures zijn (nog) niet ingevuld omdat de (Zeeuwse) arbeidsmarkt gericht op specifieke kennis en competenties beperkt is. Daarnaast waren de benodigde competenties en kennis voor bepaalde taken en werkzaamheden onzeker, doordat externe ontwikkelingen leiden tot vernieuwde/nieuwe taken van het waterschap (zie het WBP). De verwachting is dat deze vacatures op korte termijn worden ingevuld doordat we andere wervingstrategiën toe gaan passen en doordat we vanuit de processen en prestaties nu duidelijkere functieomschrijvingen/vacatureteksten/formatieplaatje (RTB's) kunnen opstellen.

Ontwikkelingen en risico's personeelslasten

- Prestaties versus capaciteit: Het al langere tijd doorschuiven van projecten (zowel investeringen als exploitatie) en activiteiten naar daarop volgende jaren, zorgt inmiddels voor een overprogrammering ten opzichte van de beschikbare formatie (deze laatste groeit immers niet mee). Dit in combinatie met nieuwe taken voor het waterschap, zorgt ervoor dat er een risico is dat er onvoldoende kennis en competenties geleverd kunnen worden voor de te behalen prestaties.

- Arbeidsmarkt: Het tekort aan personeel neemt in veel sectoren toe. Ook bij het waterschap hebben we in toenemende mate te maken met niet of zeer moeilijk vervulbare vacatures. Dit leidt tot gaten in de formatie en dus tot knelpunten vanwege verminderde beschikbare kennis en capaciteit.

- Externe ontwikkelingen: Wensen en eisen vanuit onze externe omgeving zorgen voor een toename van werkzaamheden. Hierbij moet bijvoorbeeld worden gedacht aan eisen op het gebied van milieuwetgeving, plantoetsing en verwachtingen over de betrokkenheid en inzet van het waterschap bij allerlei maatschappelijke thema’s en projecten. Doordat de formatie niet mee groeit, kan niet aan alle prestaties en externe wensen voldaan worden.

- Competenties: We bevinden ons in een transitie veroorzaakt door maatschappelijke ontwikkelingen (Omgevingswet, etc.) die andere competenties vereist dan we vanouds gewend zijn. Medewerkers moeten zich ontwikkelen, wat tijd kost. De tijd gaat ten koste van de noodzakelijke tijd voor het behalen van de prestaties.

- Netto besteedbare uren: Door toename van personele regelingen, neemt de hoeveelheid netto besteedbare uren per medewerker af. Denk hierbij aan regelingen voor ouderschapsverlof, IKB en de inzet van het PBB-budget voor vitaliteitsverlof.

Rente en afschrijving:

Bij het opstellen van de begroting is een inschatting gemaakt van de eind 2020 afgeronde projecten waarvan de eerste afschrijving in 2021 plaatsvindt. Voor een aantal projecten was nog geen afschrijving begroot. Omdat deze projecten inmiddels volledig of voor 75% gereed zijn, zijn de kapitaallasten nu wel meegenomen in de prognose.

Afwijkingen waarover besluitvorming door de AV dient plaats te vinden:

-

Investeringen Programma Watersystemen

Begroting Prognose Besteed
Bruto € 12.158.000 € 7.535.018
Netto € 9.371.000 € 6.506.069 € 3.063.000

Toelichting investeringen programma Watersystemen

Algemeen:

Alle nieuwe investeringsprojecten worden conform het geactualiseerde proces projectmanagement opgepakt en uitgewerkt. In de praktijk bemerken wij dat als gevolg van capaciteitsproblemen en deskundigheid, het procesmatig werken niet efficiënt kan worden opgepakt. Ook wordt grondverwerving als gevolg van beschikbaarheid en coöperativiteit een steeds tijdrovender proces. De bovengenoemde redenen leiden naar de prognose dat dit jaar waarmee 70% van het geplande investeringsvolume wordt bereikt. De lagere realisatie ten opzichte van het geplande investeringsvolume wordt voornamelijk door de onderstaande zaken veroorzaakt.

- Via de huidige bestuursmonitor wordt de AV voorgesteld een extra krediet voor het project PRJ1456A Uitv duikers/stuwen GGOR/WB21 2021 beschikbaar te stellen (werk naar voren halen uit 2024). Dit voorstel leidt tot een hogere bestedingsprognose van het investeringsvolume dan was begroot over 2021.

- Het project Baggeren uitwateringskanaal Cadzand is als gevolg van extra voorbereidingswerkzaamheden in de tijd iets naar achter geschoven. Hierdoor is er sprake van een lagere bestedingsprognose van het investeringsvolume dan was begroot over 2021.

- Het project PRJ1472 Uitvoering WB-21/KRW/GGOR 2021 heeft als gevolg van een langere doorlooptijd voor de grondverwerving een lagere bestedingsprognose van het investeringsvolume dan was begroot over 2021.

Ontwikkelingen, risico's en kansen

Ontwikkelingen

De onderlinge afstemming van programmering en capaciteit is een groeiend knelpunt gebleken, wat gevolgen heeft voor de kwaliteit en kwantiteit van de projectuitvoering. Daarnaast hebben wij nog steeds te maken met lange doorlooptijden mbt het aankopen/ruilen van gronden. Als gevolg van verschillende marktontwikkelingen hebben wij te maken met stijgende (dag) prijzen en/of langere levertijden.

Risico's

Voor sommige projecten is PFAS aanwezigheid een risico met gevolgen voor de doorlooptijd en geld. Als gevolg van het niet tijdig kunnen realiseren van projecten worden deze doorgeschoven naar navolgende jaren, dit met het risico op hogere exploitatiekosten, maar vooral de kans op grotere storing (uitval installatie) tot gevolg. 

Kansen

Verder investeren in projectmatig werken, inzetten op capaciteit, o.a. door flexibele schil (inhuur en adviesbureaus).

Afwijkingen in krediet en/of planning waarover besluitvorming door de AV dient plaats te vinden:

PRJ1456A Uitv. duikers/stuwen GGOR/WB21 2021: het krediet verhogen van € 750.000/ € 750.000 bruto/netto naar € 1.500.000/€ 1.500.000 bruto/netto. Er is voor 2021 een prognose van € 750.000 opgenomen voor het nemen van de maatregelen. Als gevolg van een actieve voorbereiding zijn er kansen om dit jaar meer te realiseren als voorzien. Voorstel is om deze kans te benutten en € 750.000 van het krediet van 2024 hiervoor in 2021/2022 te benutten.

Prestatieboom Gezond water

Strategisch effect Gezond water

Wat willen we bereiken?

Gezond water (goede ecologische waterkwaliteit)

Het watersysteem is ecologisch gezond. Zo draagt het bij aan een goede omgeving voor mens (wonen, werken, recreëren) en dier.

R
KRW-waterlichamen voldoen aan de doelen voor ecologische waterkwaliteit voor fytoplankton (%)

We streven naar een goede ecologische waterkwaliteit in al onze oppervlaktewateren in 2027, in lijn met de doelen van de kaderrichtlijn Water (KRW). Dit betekent dat de watersystemen de juiste hoeveelheid en soortensamenstelling vis, waterplanten, macrofauna (zoals amfibieën) en algen moeten hebben. Om de doelen te bereiken creëren we een geschikte leefruimte voor de biologie in combinatie met een goede chemische waterkwaliteit.

Onderstaande prestatie heeft een Rood stoplicht:

De resultaten van deze bemonsteringen worden steeds in het jaar na het meetjaar gerapporteerd in de Integrale voortgangsrapportage regionaal waterbeheer Zeeland. Deze verschijnt medio 2022 met de cijfers over 2021. Naar verwachting wordt deze doelstelling niet gehaald. Onderzocht wordt of de doelen voor brakke wateren bijgesteld moeten/kunnen worden op basis van nieuwe kennis over brakke watersystemen. Dit omdat brakke systemen anders functioneren dan zoete watersystemen.

Periode Doelstelling 31-12 Realisatie vorig jaar
2021 75 8

KRW-waterlichamen voldoen aan de doelen voor ecologische waterkwaliteit voor macrofauna (%)

We streven naar een goede ecologische waterkwaliteit in al onze oppervlaktewateren in 2027, in lijn met de doelen van de kaderrichtlijn Water (KRW). Dit betekent dat de watersystemen de juiste hoeveelheid en soortensamenstelling vis, waterplanten, macrofauna (zoals amfibieën) en algen moeten hebben. Om de doelen te bereiken creëren we een geschikte leefruimte voor de biologie in combinatie met een goede chemische waterkwaliteit.

Opmerking monitor:

De resultaten van deze bemonsteringen worden steeds in het jaar na het meetjaar gerapporteerd in de Integrale voortgangsrapportage regionaal waterbeheer Zeeland. Deze verschijnt medio 2022 met de cijfers over 2021. Naar verwachting wordt deze doelstelling ongeveer gehaald. Onderzocht wordt of de doelen voor brakke wateren bijgesteld moeten/kunnen worden op basis van nieuwe kennis over brakke watersystemen. Dit omdat brakke systemen anders functioneren dan zoete watersystemen.

Periode Doelstelling 31-12 Realisatie vorig jaar
2021 75 39

KRW-waterlichamen voldoen aan de doelen voor ecologische waterkwaliteit voor macrophyten (%)

We streven naar een goede ecologische waterkwaliteit in al onze oppervlaktewateren in 2027, in lijn met de doelen van de kaderrichtlijn Water (KRW). Dit betekent dat de watersystemen de juiste hoeveelheid en soortensamenstelling vis, waterplanten, macrofauna (zoals amfibieën) en algen moeten hebben. Om de doelen te bereiken creëren we een geschikte leefruimte voor de biologie in combinatie met een goede chemische waterkwaliteit.

Onderstaande prestatie heeft een Rood stoplicht

De resultaten van deze bemonsteringen worden steeds in het jaar na het meetjaar gerapporteerd in de Integrale voortgangsrapportage regionaal waterbeheer Zeeland. Deze verschijnt medio 2022 met de cijfers over 2021. Naar verwachting wordt deze doelstelling niet gehaald. Onderzocht wordt of de doelen voor brakke wateren bijgesteld moeten/kunnen worden op basis van nieuwe kennis over brakke watersystemen. Dit omdat brakke systemen anders functioneren dan zoete watersystemen.

Periode Doelstelling 31-12 Realisatie vorig jaar
2021 75 3

KRW-waterlichamen voldoen aan de doelen voor ecologische waterkwaliteit voor vis (%)

We streven naar een goede ecologische waterkwaliteit in al onze oppervlaktewateren in 2027, in lijn met de doelen van de kaderrichtlijn Water (KRW). Dit betekent dat de watersystemen de juiste hoeveelheid en soortensamenstelling vis, waterplanten, macrofauna (zoals amfibieën) en algen moeten hebben. Om de doelen te bereiken creëren we een geschikte leefruimte voor de biologie in combinatie met een goede chemische waterkwaliteit.

Opmerking monitor:

De resultaten van deze bemonsteringen worden steeds in het jaar na het meetjaar gerapporteerd in de Integrale voortgangsrapportage regionaal waterbeheer Zeeland. Deze verschijnt medio 2022 met de cijfers over 2021. Naar verwachting wordt deze doelstelling gehaald.

Periode Doelstelling 31-12 Realisatie vorig jaar
2021 75 45

Tactische doelstellingen Gezond water

Wat willen we bereiken?

Chemische waterkwaliteit

We streven naar ecologisch gezond water, onder meer door te werken aan de KRW-opgaven voor 2027 en het uitvoeren van maatregelen. Daarvoor gaan we een goede inrichting en chemische waterkwaliteit in stand houden en waar mogelijk verbeteren. Met focus op effectieve maatregelen.

R
KRW-waterlichamen voldoen aan de normen voor de chemische waterkwaliteit (%)

De Kaderrichtlijn Water (KRW) stelt normen voor een reeks aan milieuvreemde stoffen. Als waterbeheerder zijn we verantwoordelijk voor het terugdringen van deze stoffen (prioritaire en specifiek verontreinigende stoffen).

Opmerking monitor:

Monstername en analyse vindt plaats gedurende het hele jaar. In het voorjaar van 2022 wordt de data getoetst en is de realisatie van 2021 dus pas bekend. Naar verwachting wordt deze doelstelling niet behaald.

Periode Doelstelling 31-12 Realisatie vorig jaar
2021 75 0

Zo gaan we dat doen

Leefruimte voor biologie

We streven naar ecologisch gezond water, onder meer door te werken aan de KRW-opgaven voor 2027 en het uitvoeren van maatregelen. Daarvoor gaan we een goede inrichting en chemische waterkwaliteit in stand houden en waar mogelijk verbeteren. Met focus op effectieve maatregelen.

G
Watersystemen zijn bereikbaar voor vis (% t.o.v. de oppervlakte van het totale beheergebied)

Het beheersgebied moet in 2027 voldoen aan de KRW-doelstellingen. Voor de inrichting van het watersysteem zijn bindende maatregelen opgenomen in het Stroomgebiedsbeheerplan Schelde 2016-2021. Dit betreft onder meer vispassages en natuurvriendelijke oevers.

Opmerking monitor:

De doelstelling is reeds behaald. Dit komt onder andere doordat vispassages (aalgoten) ook meteen meegenomen worden bij het vervangen van stuwen en of plaatsen van nieuwe stuwen.

Periode Doelstelling 31-12 Realisatie mei Realisatie september Realisatie vorig jaar
2021 45 47 47 47

Natuurvriendelijke oevers aangelegd (in km)

Het beheersgebied moet in 2027 voldoen aan de KRW-doelstellingen. Voor de inrichting van het watersysteem zijn bindende maatregelen opgenomen in het Stroomgebiedsbeheerplan Schelde 2016-2021. Dit betreft onder meer vispassages en natuurvriendelijke oevers.

Opmerking monitor:

Er is 1 km aangelegd in het project baggeren Stierskreek. De grondaankoop voor de KRW-oevers loopt moeizaam. Of de doelstelling gehaald kan worden is hierdoor onzeker.

Periode Doelstelling 31-12 Realisatie mei Realisatie september Realisatie vorig jaar
2021 3 0 1 4

Zo gaan we dat doen

Prestatieboom Beperken wateroverlast

Strategisch effect Beperken wateroverlast

Tactische doelstellingen Beperken wateroverlast

Wat willen we bereiken?

Inrichten van het watersysteem

In 2020 hebben we de Planvorming Wateropgave voor alle gebieden afgerond.

In 2027 is het gebied op orde volgens de WB21-normen voor wateroverlast. Normaanpassing stellen we voor als de maatschappelijke baten niet in verhouding staan tot de kosten.

G
Planvorming Wateropgave afgerond: het gebied is doorgerekend op basis van de inundatienormen (%)

We ronden eind 2020 de Planvorming Wateropgave (PWO) af. Daarin brengen we het huidige beschermingsniveau voor situaties met extreme neerslag voor ons gele gebied in beeld, zodat de benodigde maatregelen kunnen worden bepaald.

Opmerking monitor:

Het technisch doorrekenen is voor alle gebieden afgerond (100%). In de algemene vergadering van 1 juli 2021 zijn voor de gebieden Duiveland en Othene het peilbesluit en watergebiedsplan vastgesteld. Voor het gebied Schouwen is het ontwerp-peilbesluit en watergebiedsplan door het dagelijks bestuur op 13 juli 2021 vastgesteld. Het ontwerp peilbesluit ligt ter inzage en naar verwachting is vaststelling van de producten van de PWO Schouwen door de av 15 december 2021. Voor West-Zeeuws-Vlaanderen moeten de (digitale) streekbijeenkomst nog worden georganiseerd, en vervolgens de bestuurlijke en juridische procedure worden doorlopen. Naar verwachting zal dit in 2022 plaatsvinden.

Periode Doelstelling 31-12 Realisatie mei Realisatie september Realisatie vorig jaar
2021 100 100 100 100

De maatregelen om het beheersgebied voor wateroverlast (WB21) op orde te brengen zijn uitgevoerd (%)

Ons watersysteem moet in 2027 volledig voldoen aan de inundatienormen (WB21), die zijn vastgesteld in het Omgevingsplan Zeeland.

Opmerking monitor:

Uitvoering van maatregelen gebeurt veelal na roven oogst. Voor veel maatregelen is grondaankoop nodig. Dit verloopt echter moeizaam waardoor de haalbaarheid van de doelstelling onzeker is.

Periode Doelstelling 31-12 Realisatie mei Realisatie september Realisatie vorig jaar
2021 73 59 59 58

Zo gaan we dat doen

In stand houden van het watersysteem

We streven (op termijn) naar verwijdering van de muskusrat in Nederland tot aan de landsgrenzen.

Prestatieboom Optimaal gebruik

Strategisch effect Optimaal gebruik

Wat willen we bereiken?

Optimaal gebruik

De watersystemen scheppen goede randvoorwaarden voor de verschillende functies. Dit gebeurt binnen de lokale mogelijkheden. Met een balans tussen de verschillende belangen, nu en in de toekomst.

Tactische doelstellingen Optimaal gebruik

Wat willen we bereiken?

Gewenste waterpeilen

We stemmen de waterpeilen optimaal af op het grondgebruik en de bodemopbouw, in relatie met wateroverlast en droogte. In 2020 heeft het hele gebied een actueel peilbesluit. In 2027 is het gebied op orde volgens de peilbesluiten.

R
Het gebied heeft een actueel vastgesteld peilbesluit (%)

We stemmen de waterpeilen optimaal af op het grondgebruik en de bodemopbouw, in relatie met wateroverlast en droogte. In 2020 heeft het hele gebied een actueel peilbesluit (bandbreedte prestatie 2020: 61-100%).

Onderstaande prestaties heeft een Rood stoplicht:

De gebieden Duiveland en Othene hebben een actueel vastgesteld peilbesluit (av 1 juli 2021). Voor het gebied Schouwen is het ontwerp peilbesluit vastgesteld en vindt ter inzage legging plaats (db 13 juli 2021; vaststelling 15 december 2021). Voor West-Zeeuws-Vlaanderen worden de bevindingen uit het peilbeheer onderzoek momenteel vastgelegd en moeten vervolgens de (digitale) streekbijeenkomst nog worden georganiseerd. Daarna worden de bestuurlijke en juridische procedure doorlopen, naar verwachting zal dit in 2022 plaatsvinden.

Periode Doelstelling 31-12 Realisatie mei Realisatie september Realisatie vorig jaar
2021 100 61 70 61

De maatregelen om het beheergebied voor peilbeheer (GGOR) op orde te brengen zijn uitgevoerd (%)

Eind 2021 hebben we alle peilbesluiten geactualiseerd. Vervolgens voeren we de benodigde maatregelen uit om de gewenste peilen overal te kunnen voeren. In 2027 moet het gebied hiervoor volledig op orde zijn.

Opmerking monitor:

Uitvoering van maatregelen gebeurt veelal na roven oogst. Voor veel maatregelen is grondaankoop nodig. Dit verloopt echter moeizaam waardoor de haalbaarheid van de doelstelling onzeker is.

Periode Doelstelling 31-12 Realisatie mei Realisatie september Realisatie vorig jaar
2021 67 62 62 61

Aantal afwijkingen van de bandbreedte in het peilgebied door technisch falen

We streven ernaar dat de peilen in het gehele gebied in 2027 voldoen aan de actuele peilbesluiten (maximaal 5 afwijkingen per jaar)

Periode Doelstelling 31-12 Realisatie mei Realisatie september Realisatie vorig jaar
2021 5 0 1 1

Zo gaan we dat doen

Verantwoord gebruik van water

--

Zoetwaterbeschikbaarheid

Ook de beschikbaarheid van zoetwater maakt een integraal onderdeel uit van ons werk en beleid: In de uitwerking van beleid en projecten die voor een verbetering van de zoetwatervoorziening zorgen, brengen we de mogelijkheden actiever met de regio en belanghebbenden in beeld. De financiële verantwoordelijkheid in de uiteindelijke realisatie ligt bij de afnemer. We nemen een strategisch standpunt in over het Volkerak-Zoommeer.

Water in de stad

We zijn verantwoordelijk voor de kwaliteit van stedelijk oppervlaktewater en het afvoeren van overtollig water uit het stedelijk gebied.

Grondwater

Duurzaam in stand houden en zo mogelijk aanvullen van de hoeveelheid zoet grondwater in het gehele beheergebied (binnen de mogelijkheden).