Programma Afvalwaterketen

Totaal Programma Afvalwaterketen

Overzicht prestaties programma Afvalwaterketen

Binnen het programma wordt veel energie gestoken in het professionaliseren van een aantal belangrijke processen, met name programmeren en realiseren projecten en beheren technische data van assets. Streven is meer grip op het werk te krijgen. Het implementeren van procesgericht en risicogestuurd werken loopt, maar kost veel tijd. Er is gestart met het inzetten van opleiding en ontwikkeling. Er is sprake van structurele capaciteitsproblemen in het verwerken van technische data die op dit moment worden opgevangen door middel van tijdelijke inhuur.

De komende jaren zullen veel mensen de pensioengerechtigde leeftijd bereiken. De vergrijzing brengt risico’s met zich mee doordat mensen moeite hebben met de nieuwe manier van werken of, vooral bij medewerkers in het veld door uitval wegens fysieke klachten. De werving van nieuwe collega’s is lastig vanwege de krapte op de arbeidsmarkt. Formatief heeft programma AWK momenteel dan ook een flinke uitdaging die de komende jaren zal aanhouden.

De nieuwe werkwijze en bijbehorende cultuur bieden kansen voor medewerkers met potentie. Er zijn inmiddels goede voorbeelden van het nemen van meer initiatief. Het grote aantal mensen dat met pensioen zal gaan biedt een kans om nieuwe, jonge medewerkers binnen te halen die beter gemotiveerd en in staat zijn om de nieuwe werkwijze toe te passen. Het grote aantal mensen dat met pensioen zal gaan biedt een kans om nieuwe, jonge medewerkers binnen te halen die beter gemotiveerd en in staat zijn om de nieuwe werkwijze toe te passen. Gezien de krapte op de arbeidsmarkt en de noodzaak om oudere medewerkers voldoende tijd te geven om hun vakinhoudelijke kennis over te dragen, is het een voorwaarde dat vacatures ruim op tijd worden opengesteld. Daarnaast is er een kans om medewerkers intern door te laten stromen zodat zij zich kunnen ontwikkelen binnen onze organisatie.

Programma Groen (Op schema van gestelde doel) Oranje (>80 en <100 procent op schema van gestelde doel) Rood (<80 procent op schema van gestelde doel)
Afvalwaterketen 2 1 0
Prestaties met afwijkingen Zuiveringen voldoen aan de lozingseisen (%)

Exploitatiekosten programma Afvalwaterketen

Kosten- en opbrengstsoorten Begroting 2021, inclusief begrotingswijzigingen Prognose 2021 Afwijking
Externe kosten € 10.817.000 € 11.393.300 € -576.300
Externe opbrengsten € -625.000 € -1.329.500 € 704.500
Personeelskosten € 5.856.000 € 5.856.000 € 0
Rente en afschrijving € 10.618.000 € 10.718.000 € -100.000
Netto kosten programma Afvalwaterketen € 26.666.000 € 26.637.800 € 28.200

Toelichting exploitatiekosten programma Afvalwaterketen

Externe kosten:

De prognose van de externe kosten is €576.300,-  hoger.

Bijdrage Wetland onderzoek € 50.000,- (N); Bijdrage aan Top Kennis Instituut (TKI) project Belissima betreft onderzoek naar de verwijdering van medicijnresten op rwzi's dat resulteert in modelberekeningen, die bruikbaar zijn voor het bepalen van maatregelen op rwzi's.
Verder draagt het waterschap bij aan een praktijkonderzoek dat gaat plaatsvinden op de rwzi Walcheren naar het gebruik van nabehandeld effluent in de landbouw. De bijdrage voor beide projecten, die drie jaar gaan lopen, betreft naast personele inzet een jaarlijkse bijdrage voor beide TKI-projecten van totaal €48.400,- (N).

Onderzoek industrieel afvalwater in Kanaalzone: Scheldestromen neemt het initiatief voor dit onderzoek. Zie ook het ontwerp waterschapsbeheerprogramma. De daadwerkelijke kosten hiervoor zijn afhankelijk van de afspraken met partners (o.a. over de verdeling van kosten) en het jaar van realiseren (onzeker of dat 2021 is). Voorlopig wordt rekening gehouden met €50.000 (N) kosten in 2021.

Vanwege extra aanlevering derden zijn er hogere kosten verwerking en transport slib/restproducten van € 65.000 (N)

Op alle rwzi's in heel Nederland vinden dagelijkse bemonsteringen en analyses plaats voor Covid-19. Hiervoor heeft het waterschap monstername-apparaten aangekocht. De kosten voor de kasten zijn € 290,000,- (N) en voor de monstername en analyse € 328.000,- (N).

Externe opbrengsten:

De prognose van de externe opbrengsten is € 704.500,- hoger.

Vanwege extra aanlevering van derden is er een hogere opbrengst afzet slib/restproducten € 65.000 (V)

De kosten voor het onderzoek naar Covid-19 voor de monsternamekasten (€ 290,000,-) (V) en de dagelijkse bemonsteringen en analyses (€ 328.000,-) (V) worden via de UvW vergoed door het RIVM.

Personeelslasten:

Het waterschap staat op het gebied van personeelsformatie voor grote uitdagingen. Die worden veroorzaakt doordat er enerzijds vanuit nieuwe bestuurlijke ambities extra taken en nieuwe werkzaamheden worden toegevoegd aan de reeds bestaande werkzaamheden en projecten, waardoor meer en ander werk moet worden verzet. Anderzijds is momenteel niet alle kennis en kunde aanwezig voor de uitvoering van deze extra en nieuwe taken en wordt er vanuit de organisatieontwikkeling een andere manier van werken gevraagd. Deels wordt de oplossing gezocht in het bij-/omscholen van medewerkers gericht op nieuwe kennis én nieuwe competenties, maar anderzijds blijft ook dan extra capaciteit hard nodig.

Voor de salariskosten kan er een voordeel ontstaan omdat geregeld blijkt dat vacatures lastig invulbaar zijn wegens krapte op de arbeidsmarkt, met name als het om (civiel) technici gaat en specialisten op watergebied. Dat vormt een reëel risico op het kunnen vinden van de juiste mensen. Gelet op de grote uitdagingen zal het daardoor steeds vaker nodig zijn dat tijdelijk ingehuurd moet worden om doelstellingen te kunnen halen. Er wordt aan gewerkt om dit goed inzichtelijk krijgen voor de komende tijd, zodat de juiste keuzes gemaakt kunnen worden om genoemde uitdagingen goed het hoofd te bieden.

Rente en afschrijving:

Bij het opstellen van de begroting is een inschatting gemaakt van de eind 2020 afgeronde projecten waarvan de eerste afschrijving in 2021 plaatsvindt. Voor een aantal projecten was nog geen afschrijving begroot. Omdat deze projecten inmiddels volledig of voor 75% gereed zijn, zijn de kapitaalasten nu wel meegenomen in de prognose.

Risico’s en ontwikkelingen:

Covid 19-bemonsteringen op alle rwzi's worden uitgevoerd in opdracht van het ministerie en worden gecompenseerd door de UvW. Risico daarbij is dat deze dekking mogelijk niet volledig gaat zijn vanwege landelijke afspraken.  

Najaar 2020 heeft de aanbesteding van labwerkzaamheden plaatsgevonden. In de begroting 2021 is 80% van de verwachte stijging analysekosten opgenomen. Dit betekent dat het aantal analyses op in- en effluentmonster van de rwzi's beperkt worden uitgevoerd. Het onderzoek naar het voorkomen van medicijnresten op rwzi’s heeft daardoor geen doorgang gekregen. Het risico bestaat dat het waterschap onvoldoende inzicht krijgt in de medicijnresten op rwzi's. Als er maatregelen op rwzi's voor de verwijdering van medicijnresten genomen moeten worden vindt de onderbouwing plaats met een beperkt inzicht. Dit kan leiden tot hogere investeringen.

De verwachte energiekosten in 2021 voor de rioolgemalen en rwzi's zouden op basis van het 3-jarige gemiddelde verbruik € 172.000,- hoger uitkomen dan begroot. Deze verhoging ligt hoger dan de berekende gemiddelde begrotingsbedragen voor 2021. Bij opstelling van de begroting is echter gekozen voor een hoger risicoprofiel; uitgaande van drogere jaren. In deze eerste monitor van 2021 is voorlopig het hogere risicoprofiel aangehouden, in afwachting van de ontwikkelingen gedurende het jaar.

Afwijkingen waarover besluitvorming door de AV dient plaats te vinden:

-

Toelichting investeringen programma Afvalwaterketen

Algemeen:

Afrekening Fase A OAS Westerschouwen: Als gevolg van te optimistisch programmeren is het niet gelukt om alle waterschapsmaatregelen binnen de gestelde planperiode (gereed 2020) te verwezenlijken en af te rekenen met de gemeente Schouwen Duiveland. Op basis van de huidige uitgevoerde maatregelen vindt de onderlinge verrekening fase A in 2021 plaats. Door onze vertragingen is een aanvullend krediet noodzakelijk van € 272.000,-.

OAS Maatregel Westerschouwen: Het geraamde budget voor rioolgemaal Westerschouwen en rioolgemaal Ellemeet is ontoereikend, e.e.a. als gevolg van onderschatting scope, geen indexering en geen risicoreservering. Het krediet dient met € 700.000,-- te worden opgehoogd. Hiervoor zal een kredietvoorstel volgen.

Rioolgemaal Borssele: de scope van dit project is geactualiseerd en opgenomen in het proces projectrealisatie. Als gevolg van de professionalisering (extra stappen vanuit projectmanagement, duurzaamheid etc.) is een aanvullend krediet van € 65.000,-- benodigd. De geplande technische afronding verschuift hierdoor van 2021-03 naar 2022-01.

Rioolgemaal  Wilhelminadorp: de scope voor dit project was te laag ingeschat en daarnaast is door het uitstel meer onderhoud benodigd. Daarom wordt voorgesteld het krediet met € 145.000,- te verhogen en de geplande technische afronding te verschuiven van 2021-03 naar 2022-01.

Ontwikkelingen/risico's en kansen

Ontwikkelingen

Alle nieuwe investeringsprojecten worden conform het nieuwe proces projectmanagement opgepakt en uitgewerkt. In de praktijk bemerken wij dat als gevolg van onervarenheid, maar ook door introduceren van nieuwe onderdelen (integraliteit, duurzaamheid, risicogestuurd werken) het voorbereiden en realiseren van projecten momenteel meer tijd kost, vergelen met werken volgens de oude manier. De prognose is dat dit jaar 74% van het geplande investeringsvolume wordt uitgegeven.

Wel is er een stijgende lijn te zien als het gaat om de kwaliteit volgend op de projectmatige werkwijze. Er is meer aandacht voor de planvorming van projecten door middel van het opstellen van integrale, maar vooral realistische scopes. Een voorbeeld hiervan is het project RWZI Verseput. Daarnaast is er bij de uitwerking van projecten meer aandacht voor het beheer- en onderhoudsaspect. Meer en meer projecten worden voorzien van een TCO (total costs of ownership) waarbij vooraf onderbouwde keuzes op gebied van investering/onderhoud kunnen worden gemaakt.

Risico's

Er is nog  steeds sprake van capaciteitsissues.  Dit net name in relatie tot personeelsleden die binnen afzienbare tijd de organisatie zullen verlaten door het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd. Ook Covid-19 is nog steeds een actueel risico.  Daarnaast zijn er leverantieproblemen op onderdelen.

Kansen

-

Afwijkingen in krediet en/of planning waarover besluitvorming door de AV dient plaats te vinden:

PRJ1223O Ombouw rioolgemaal Borssele: Het krediet te verhogen van € 450.000,-/ € 450.000,- bruto/netto naar € 515.000,-/€ 515.000,- bruto/netto.

PRJ1223P Ombouw rioolgemaal Wilhelminadorp: Het krediet te verhogen van € 250.000,-/ € 250.000,- bruto/netto naar € 395.000,-/€ 395.000,- bruto/netto.

PRJ1241 OAS-maatregel Westerschouwen: Het krediet te verhogen van € 875.000,-/ € 875.000,- bruto/netto naar € 1.575.000,-/€ 1.575.000,- bruto/netto.

PRJ1223O Ombouw rioolgemaal Borssele: de geplande technische afronding te verschuiven van 2021-03 naar 2022-01.

PRJ1223P Ombouw rioolgemaal Wilhelminadorp: de geplande technische afronding te verschuiven van 2021-03 naar 2022-01.

PRJ1241 OAS-maatregel Westerschouwen: de geplande technische afronding te verschuiven van 2021-07 naar 2022-12.

 

Prestatieboom Gezuiverd afvalwater

Strategisch effect Gezuiverd afvalwater

Tactische doelstellingen Gezuiverd afvalwater

Voldoende capaciteit

Vuilemissie door overstorten is beperkt doordat we voldoen aan de met gemeenten afgesproken afvoercapaciteit.

Rioolgemalen voldoen aan de afnameverplichting (%)

Met de gemeenten hebben we afspraken gemaakt over hoeveel water ons systeem kan transporteren. Deze afspraken hebben we vastgelegd in een afnameverplichting.

Opmerking monitor:

De cijfers worden jaarlijks bepaald. De cijfers over 2021 zijn pas aan het einde van het jaar bekend. Voor nu is de score van 2020 ingevuld.

Periode Realisatie mei Doelstelling 31-12 Realisatie vorig jaar
2021 98,2 98 98,2

Lozingen per jaar via overstorten door falen van het afvalwatersysteem

Naast het op orde hebben en houden van de capaciteit van ons systeem, is het ook belangrijk dat het systeem goed functioneert. Ons beheer en onderhoud is er op gericht dat zich geen situaties voordoen waarbij we ongezuiverd afvalwater moeten lozen door het falen van ons systeem.

 

Periode Realisatie mei Doelstelling 31-12 Realisatie vorig jaar
2021 0 0 1

Zo gaan we dat doen

Zuiveren van afvalwater

Het afvalwater wordt zodanig gezuiverd dat het de ecologische doelen van het watersysteem niet in de weg staat. We voldoen aan de wettelijke lozingseisen.

We onderzoeken de mogelijkheden voor het nuttig toepassen van effluent (bijv. als zoetwater voor de landbouw). Daarna maken we een afweging op basis van kosten en baten.

Samen met partners stimuleren we dat vervuiling van het afvalwater (bijv. medicijnresten) wordt beperkt bij de bron.

We volgen de landelijke ontwikkelingen voor kansrijke en betaalbare oplossingen voor het verwijderen van medicijnresten / microverontreinigingen op onze zuiveringen. We brengen de omvang in beeld. Maar we gaan nog niet zelf investeren in maatregelen.

Verdunning van het afvalwater beperken: We stimuleren het afkoppelen van regenwater en het verminderen van rioolvreemd water via de Samenwerking (Afval)waterketen Zeeland (SAZ+). We evalueren de pilot van het gezamenlijke gemalenbeheer met de gemeente Middelburg en besluiten over een mogelijk vervolg.

Zuiveringen voldoen aan de lozingseisen (%)

Het afvalwater wordt zodanig gezuiverd dat het de ecologische doelen van het watersysteem niet in de weg staat. We voldoen aan de wettelijke lozingseisen.

Onderstaande prestatie heeft een Oranje stoplicht

Het voortschrijdend gemiddelde van stikstof (totaal) en fosfaat (totaal) wordt op individuele RWZI's nog niet gehaald. De lage temperatuur en de vele neerslag in januari zijn hiervan de oorzaak. In de loop van het jaar zal dit nog sterk verbeteren en zal de eis waarschijnlijk wel worden behaald. Daarnaast geldt dat bij 75% gebiedsrendement de individuele eis niet geldt.

 

Periode Realisatie mei Doelstelling 31-12 Realisatie vorig jaar
2021 89,3 100 99,3

Zo gaan we dat doen

Verwerken van reststromen

Voor de (duurzame) verwerking van ons zuiveringsslib blijven we deelnemen in de Slibverwerking Noord-Brabant (SNB).

Zo gaan we dat doen